Ooievaars zonder grenzen
     > Ooievaar > Volksverhalen
Volksverhalen

Geluksbrengers  


In het vroege voorjaar, als de dagen terug langer worden en de zonnestralen al wat warmer aanvoelen, doet de lente haar intrede. De eerste bloemknoppen ontluiken, vogels krijgen zangkriebels en trekvogels komen terug uit het zuiden. Als het geklepper van de ooievaars weer te horen is, kan je er zeker van zijn: de lente is terug in 't land!

                   Foto: K. Struyf

 

Eeuwenlang was de terugkeer van de ooievaar een van de meest opvallende signalen voor de komst van de lente. Als de ooievaar terug in het land verscheen, was de lange, donkere en koude winterperiode voorbij. De boeren haalden het vee uit de stallen en trokken zelfs terug naar de akkers. Het was alsof de grote zwart-witte vogel de lente meebracht. De mensen noemden de vogel 'ooievaar', wat een samenvoeging is van de woorden 'geluk' (ode) en 'brengen' (baren). Het huis waarop deze geluksbrenger zijn nest bouwde, was gezegend en bleef vrij van alle onheil. Een goed jaar met een grote oogst stond voor de deur. Geen bliksem zou inslaan op het huis en de bewoners zouden geen ziekten of andere tegenslagen meemaken.

In de Middeleeuwen was men er in Duitse steden van overtuigd dat ooievaars brand voorkwamen. Dit had waarschijnlijk te maken met de manier waarop ze hun jongen drinken geven.

De ooievaar is geweest…!
Voor vele mensen is de ooievaar nog steeds de 'brenger van nieuw leven' of de 'babydrager'. Bij zwangerschap en geboorte hoor je de mensen nog vaak zeggen dat 'De ooievaar is geweest'. Op tal van geboortekaartjes staat de zwart-witte vogel nog steeds te pronken en in sommige streken bestaat nog altijd de gewoonte om bij een geboorte een houten ooievaar die een baby draagt voor het huis te plaatsen.

Voor de naam van de ooievaar zijn twee verklaringen. De eerste is dat hij komt van een heel oud Germaans woord udafaran 'moerasganger'. Met andere woorden: een vogel die in drassige gebieden loopt.
Een oud Duits woord voor ooievaar (dat lijkt op het oude Nederlandse woord) is odobero. Dat betekent 'geluksdrager'. Deze tweede verklaring heeft natuurlijk te maken met het oude volksgeloof dat de ooievaar de kinderen bij de mensen thuis zou brengen. Wij weten wel beter, maar op vele geboortekaartjes kom je toch nog een ooievaar tegen.

De vogel is het symbool geworden van geboortes.